سيد صادق سجادى

141

تاريخ برمكيان ( فارسى )

مورخان ، برخى آگاهيها دربارهء آنها و بعضى اخلافشان به دست مىآيد . امّا بايد يادآور شد كه در انتساب بعضى از كسانى كه به « برمكى » شهره‌اند مىتوان ترديد روا داشت . چه ظاهرا دسته‌اى ازين برمكيان ، شهرت خويش را از محلهء موسوم به برامكه در بغداد ، يا روستايى به نام برمكيه گرفته و بدانجا منسوب شده‌اند « 1 » . تعدادى از محدثانى كه سمعانى زير نام برمكى از آنها ياد كرده به اقرب احتمال منسوب بدان محله يا روستايند ، يا از بازماندگان كسانىاند كه در زمرهء خادمان و ملازمان يحيى و فرزندانش بودند و خود را به او منسوب گردانيده و بدين نام شهرت يافتند ؛ ولى به برمك بلخى نسب نمىبردند . چنان كه گفته‌اند مسلمة بن هشام بن عبد الملك اموى را فرزند نمىشد . برمك دارويى به او خورانيد و مداوايش كرد تا وى را فرزندى شد . بدين سبب سعيد بن مسلمه را « برمكى » مىخواندند « 2 » . دنانير برمكيه آوازه‌خوان و ابو حفص عمر بن ابراهيم ( د 389 ) و ابو الحسن على بن عمر ( د 450 ق ) و ابو العباس احمد بن عمر ( د 441 ق ) و نوادهء او احمد بن ابراهيم بن عمر و خود ابو اسحق ابراهيم بن عمر برمكى نيز همه ظاهرا منسوب به روستاى برمكيه‌اند « 3 » . به هر حال از برمكيان اين كسان شناخته شده‌اند : 1 - ابو عبيد معاوية بن برمك بلخى كه فقط يعقوبى « 4 » از او ياد كرده و آورده كه مهدى عباسى اقطاعى در بالاى جسر بغداد به او داده بود . وى بنابر نسبش برادر خالد بوده است . 2 - حسن و سليمان بن برمك ، از ديگر برادران خالد كه پس از او مسلمان شدند و گويا در لشكركشى بر ضد روميان در 163 ق نيز خالد را همراهى مىكردند . طبرى فقط نام آنها را ذكر كرده است « 5 » . 3 - محمد بن خالد بن برمك . از او اطلاع چندانى در دست نيست امّا مىدانيم كه مدتى حاجب بزرگ هارون بود و در 178 ق عزل شد و منصبش را به فضل ربيع دادند « 6 » . پس اينكه گفته‌اند خالد بن برمك را جز يحيى فرزندى نبود « 7 » نادرست است .

--> ( 1 ) . ابن اثير ، اللباب 1 / 115 ؛ سمعانى ، انساب 2 / 180 . ( 2 ) . ابن ازرق ، شذرات . . . ص 12 . ( 3 ) . طبرى ، 8 / 146 ، خطيب ، 6 / 130 ؛ ابن اثير ، اللباب ، 1 / 115 ؛ حاج خليفه ، 5 / 1006 ؛ بوآ ، 174 . ( 4 ) . البلدان ، 23 . ( 5 ) . طبرى ، 8 / 54 ، 146 - 147 . ( 6 ) . طبرى ، 8 / 261 . ( 7 ) . قريب ، قد .